KERISINŞE

Мұнда қытайлық дәстүр тек туштың монохромды философиясында ғана емес, түстің қуатында, экспрессия мен кескіндемелік пластикада көрініс табады. Ал қазақ көркемөнер мектебі дәстүрлі ою-өрнектік сән-салтанаттан алыстап, қатаң графикалық сызықтар, көлеңкелер мен ықшам пішіндер арқылы жаңаша сипат алады.

Осы парадокс көрменің бірегейлігін айқындайды. Екі суретшінің де шығармаларында нәзік, метафоралық әрі жүрекке әсер ететін бейнелік поэзия сезіледі. Олардың өнері – әрбір штрих пен бояу жағылысынан тұратын көркемдік диалог, онда әр сызық пен әр реңк лирикалық шығарманың жолындай қабылданады.

Лу Линь: Абстрактілі классицизм және түстер симфониясы

«Абстрактілі классицизмнің» көрнекті өкілі Лу Линь өз жұмыстары арқылы көрерменді түстердің қуаты мен қарқындылығымен баурап алады. Оның кенептері симфония іспетті – әр реңк күрделі үйлесімдерге еніп, біртұтас композициялық әуенге айналады. Оның картиналары белгілі бір сюжетті қайталамайды – бұл иллюстрация да, шынайы көрініс те емес, бұл түстік экспрессия арқылы жеткізілген таза эмоция.

Оның жұмыстары ішкі жарыққа толы – қызыл, көк, алтын түстер кенеп бетінде тұман шамдардай жарқырайды. Мұнда шығыстық ұстамдылық пен минимализм философиясы емес, керісінше, әлемге деген қуаныш пен өмірдің қуатты энергиясы басым. Қытай мәдениетінде жоғары бағаланатын символизм бұл шығармаларда ықшамды белгілер арқылы емес, түстің сезімтал әрі музыкалық табиғаты арқылы көрініс табады.

Лу Линьнің түстері поэтикалық тілге айналады. Оның жағындыларының динамикасы ырғақты құрылым жасап, көрерменнің көзін кенеп бойымен еріксіз жетелейді, түстің қанықтығын сезінуге мәжбүрлейді.

QYZYLZHEBE: Дала графикасы, монохром және тыныштық

QYZYLZHEBE-нің жұмыстары минимализм мен графиканың үйлесімі. Ол бізбен үн, сызық және көлеңке арқылы сөйлеседі. Оның стилі – қатаң, ұстамды, терең мағыналы. Бұл қазақтың дәстүрлі ою-өрнектері де, біздің мәдени контекстімізден күтуге болатын жарқын этнографиялық мотивтер де емес.Бұл – шексіз даладай ойлануға мүмкіндік беретін үнсіздік, тыныштық пен бос кеңістіктің поэзиясы. 

Оның сызықтары – тек таза пішінді ғана қалдыратын қатал әрі ымырасыз далалық желдей. Мұнда шығыс каллиграфиясына тән шоғырлану мен дәлелсіз философия бар. QYZYLZHEBE өткеннің реңкін, көлеңкесін және уақыттың мәңгілік қозғалысын сезінуге мүмкіндік беретін әлемдер жасайды.

Оның монохромды поэзиясы «Бетке емес, тереңге қараңдар» деп сыбырлайтындай. Бұл жұмыстарда артық ештеңе жоқ – тек бейнелердің эссенциясы, хайкуға немесе желдің үнінде айтылған көне аңызға ұқсас нәзік әуен.

KERISINŞE - «КЕРІСІНШЕ» – «бәрі керісінше, күтілгендей емес» деген мағынаны білдіреді (қаз.).

Лу Линь мен QYZYLZHEBE қарама-қарсы стильдерде жұмыс істесе де, олардың туындылары арасында көзге көрінбес, бірақ сезілетін үндестік бар. Екі суретші де жарық пен көлеңке туралы сыр шертеді, бірақ оны әрқайсысы өз тілімен жеткізеді: бірі – түстің қанықтығы арқылы, екіншісі – қарама-қарсылықтың ықшамдығы арқылы. 

Екеуі де өз мәдениеттері үшін тосын стильді бейнелейді, бірі түстің симфониясын жасаса, екіншісі сызықтардың ырғағымен сөйледі. 

Ең таңғаларлығы – екі суретші де өз мәдениеттері үшін күтпеген стильді бейнелейді. Лу Линь дәстүрлі қытайлық нәзіктік пен терең философиялық ұстамдылықтан алыстап, түстер экспрессиясының еркіндігіне бойлайды. Ал QYZYLZHEBE қазақтың дәстүрлі жарқын ою-өрнектері мен сәндік нақыштарын елемей, көлеңкелер, силуэттер мен минимализмге негізделген әлемді қалыптастырады.

Осылайша, көрме қалыптасқан стереотиптерді бұзып, көрерменді күтпеген бағытта ойлауға, өнерді мәдени клишелерден тыс көруге шақырады. «KERISINŞE» – бұл тек екі суретшінің диалогы ғана емес, сонымен қатар жарық пен монохромның, динамика мен статиканың, көркемдік экспрессия мен графикалық лаконизмнің қақтығысы.

Бірақ Лу Линь мен QYZYLZHEBE-ні не біріктіреді? Поэзия. Бірі түспен, бірі сызықпен өлең жазады. Екеуі де метафоралар жасайды, екеуі де эмоцияны форма арқылы жеткізеді. Олардың өнері тек көріп қана қоймай, сезінуге мәжбүрлейді.

Лейла Махат